Hội sách 2015 với chủ đề “Sách và Di sản”

Nhân kỷ niệm 61 năm Ngày Giải phóng Thủ đô (10/10/1954-10/10/2015), hướng tới Đại hội Đảng bộ thành phố Hà Nội lần thứ XVI và Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XII, Hội sách 2015 với chủ đề “Sách và Di sản” sẽ được tổ chức từ ngày 29/9 đến 5/10/2015, tại Di sản Hoàng Thành Thăng Long (Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội).

Hội sách sẽ giới thiệu theo 3 chuyên đề chính:

1. Chuyên đề “Hà Nội - Thủ đô văn hiến, Anh hùng, vì hòa bình” (Trưng bày, giới thiệu sách, các ấn phẩm giới thiệu về truyền thông văn hóa, lịch sử Thăng Long - Hà Nội, quá trình xây dựng và phát triển của Thủ đô, các di sản văn hóa thành văn của Thăng Long - Hà Nội...);
2. Chuyên đề “Đảng và Bác Hồ” (trưng bày, giới thiệu sách về thành tựu cách mạng, Đảng Cộng sản Việt Nam và Chủ tịch Hồ Chí Minh; sách về chủ đề “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”...);
3. Chuyên đề “Tổ quốc - Biển đảo” (trưng bày sách, ảnh, bản đồ, tư liệu khẳng định chủ quyền biển đảo Việt Nam; sách, ảnh, tài liệu về các hoạt động của Hà Nội với Trường Sa).

Các gian trưng bày, giới thiệu và bán sách, ấn phẩm của các nhà xuất bản, công ty sách gồm nhiều thể loại sách phong phú, đa dạng: sách thiếu nhi; sách văn học, văn hóa xã hội; sách kinh tế, khoa học kỹ thuật; sách ngoại văn; sách điện tử và thiết bị số... Khuyến khích các đơn vị tham gia Hội sách thực hiện chương trình bán sách giảm giá, khuyến mại trừ % phí phát hành cho bạn đọc. Dự kiến có 100 - 200 gian hàng tiêu chuẩn.

Bên cạnh đó còn diễn ra các hoạt động như: Tọa đàm, giao lưu, giới thiệu sách - tác giả và các hoạt động phụ trợ (tổ chức một số cuộc tọa đàm, giao lưu giữa độc giả với các tác giả, các nhà văn hóa, nhà nghiên cứu... nhằm khơi dậy niềm đam mê đọc sách đối với độc giả, nhất là độc giả trẻ; tọa đàm về văn hóa đọc, về kỹ năng, phương pháp đọc sách hiệu quả). Tổ chức một số hoạt động nhằm xây dựng và phát triển phong trào đọc sách trong cộng đồng, nhất là trong học sinh, sinh viên và đoàn viên thanh niên.

Tổ chức nhiều không gian đọc sách, không gian văn hóa nghệ thuật và một số hoạt động bên lề để phục vụ nhân dân tới Hội sách (cà phê sách, biểu diễn ca trù, viết thư pháp, vẽ chân dung, khu vui chơi dành cho trẻ em...). Tạo điều kiện cho các đơn vị tham gia Hội sách tổ chức các hoạt động giao dịch, ký kết, hợp tác liên kết xuất bản và mua bán, trao đổi bản quyền... Tổ chức quyên tặng sách cho các thư viện trường học và các điểm bưu điện văn hóa xã miền núi, xã đặc biệt khó khăn trên địa bàn thành phố, chiến sĩ và nhân dân huyện đảo Trường Sa.

5 mẹo tự trang trí để làm mới không gian sống trong nhà của bạn

Có khi nào bạn cảm thấy nhàm chán và mệt mỏi trong chính ngôi nhà hoặc căn phòng của mình? Đã đến lúc bạn phải thay đổi! Cuộc sống luôn cần sự mới mẻ để giải phóng sự già nua và cằn cỗi, biến đổi và bù đắp những giá trị cũ trong không gian sống là điều bạn nên thường xuyên làm. Và nếu việc mua sắm mới và chi phí dành cho dịch vụ chuyển nhà trọn gói là một gánh nặng đối với bạn thì 10 mẹo tự trang trí do chuyên gia trang trí nội thất Hoa Sơn gợi ý dưới đây sẽ là những phương án sáng tạo hết sức hữu ích và tiết kiệm.

1. Vẽ thêm họa tiết làm mới đồ đạc trong nhà

Bạn có thể thỏa sức sáng tạo của mình với màu nước, bút dạ, sơn hoặc những đường chỉ thêu khéo léo để trang trí thêm cho những đồ đạc và vật dụng màu trơn hoặc ít họa tiết. Như hình ảnh ở trên, người chủ căn hộ đã kẻ thêm những đường ngang dọc hoặc karo lên thành sofa và gối đệm. Chiếc đèn bàn cũng được làm mới với đường viền trên dưới bằng băng keo xám màu. Những vạch sơn trên bàn gỗ cũng là điểm mới nổi cho chiếc bàn gỗ. Tuy nhiên, trước khi thực hiện những ý tưởng của mình, bạn nên làm sạch đồ đạc và tiến hành hết sức cẩn thận bởi chỉ cần một vài sơ suất nhỏ bạn cũng có thể làm cho những thứ yêu thích của mình trở nên vô dụng.

2. Thiết kế những bộ khung tranh trang trí theo chủ đề

Bạn có thấy bộ sưu tập trên đây mở ra một không gian đa chiều giàu màu sắc trong căn phòng nhỏ hẹp? Bạn cũng có thể tự chọn cho mình những khung tranh vuông vắn với nhiều kích cỡ khác nhau, lựa chọn một loạt các hình ảnh sắc nét và sống động theo chủ đề, in màu và lồng vào khung phù hợp rồi bố trí ngẫu nhiên hoặc theo một trật tự nào đó. Một bộ sưu tập ảnh tự chụp cũng là một ý tưởng không tồi nếu bạn có sở thích lưu giữ những khoảnh khắc đẹp trong cuộc sống dưới lăng kính máy ảnh.

3. Thiết lập những không gian chứa đựng mở, đa chiều

Dỡ bỏ cánh cửa tủ, mở nắp thùng gỗ, sử dụng kết cấu kính hoặc chất liệu xuyên thấu... không phải là một ý tưởng phá hoại mà lại là một trong những mẹo hay để thay đổi không gian nội thất trong nhà của bạn. Hãy sơn sửa một chút, dán vào mặt trong một bức tranh làm nền rồi sắp xếp lại vật dụng trong đó một cách khoa học. Cách làm này sẽ cho bạn cảm giác một không gian rộng mở hơn, khoáng đạt hơn.

4. Nới rộng những góc không gian nhỏ

Đặt một tấm gương lớn ở mặt tường phía trong các ô, góc nhỏ hẹp sẽ tạo hình phản chiếu các đồ vật giúp bạn có cảm giác về một không gian có chiều sâu và nhiều hiệu ứng khác biệt. Nếu trong nhà bạn có trẻ nhỏ thì những tấm gương này có thể không an toàn hoặc bạn phải trông chừng chúng. Nhiều người đặt tới 3 tấm gương ở 3 mặt để tăng góc phản chiếu đồng thời nâng cao tác động thị giác.

5. Tận dụng tối đa không gian hẹp một cách khéo léo 

Bạn có cảm thấy phòng ngủ của mình quá nhỏ? Hãy sử dụng những chiếc tủ đứng đáy nông cao sát trần vừa có tác dụng chứa đồ vừa có tác dụng hỗ trợ trang trí nội thất. Hệ thống ánh sáng được thu gọn với đường dây đấu ngầm sau các đường viền phía trong tủ. Hạn chế bàn ghế và các đồ vật chiếm không gian bày biện trong phòng. Nếu cần thiết, bạn cũng nên thiết kế thêm các ngăn chứa đồ đóng dưới gầm giường.

Những ý tưởng trên đây có phù hợp với không gian đang sống của bạn không? Nếu những nỗ lực tự thay đổi của bạn không phát huy tác dụng, có thể đã đến lúc bạn phải tính tới việc chuyển nhà và khi ấy dịch vụ chuyển nhà trọn gói giá rẻ của công ty Hoa Sơn sẽ là lựa chọn đúng đắn cho bạn và gia đình. Hãy liên hệ với bộ phận chăm sóc khách hàng của chúng tôi để được tư vấn và hỗ trợ:

Trò chuyện về văn học Pháp: Văn học Pháp ở Việt Nam - Những câu chuyện kể

Văn học Pháp đã có mặt ở Việt Nam từ rất lâu, dần trở thành một phần quan trọng trong nền văn học Việt, với nhiều giá trị đáng trân trọng. Trò chuyện về văn học Pháp là cách để chúng ta có cơ hội hiểu rõ hơn về một nền văn học lớn của thế giới và thấy được tầm ảnh hưởng của nó đến giới trí thức, văn sĩ, các nhà nghiên cứu và người đọc Việt Nam. 

Từ 18h00 đến 20h00, ngày 23/09/2015, tại Trung tâm Văn hóa Pháp L'Espace, 24 Tràng Tiền, Hà Nội sẽ diễn ra buổi hội thảo với nhan đề Văn học Pháp ở Việt Nam - Những câu chuyện kể. Sự kiện có sự tham gia của các dịch giả Lê Hồng Sâm và Phạm Xuân Nguyên. Đây là chương trình phối hợp tổ chức giữa Trung tâm Văn hóa Pháp và Nhã Nam. Tại đây, các dịch giả, các nhà nghiên cứu và những người gắn bó với văn học Pháp sẽ kể rất nhiều câu chuyện thú vị liên quan tới những trải nghiệm của họ trong quá trình tiếp xúc với văn học Pháp.

Sự kiện sẽ được tổ chức theo định kỳ mỗi tháng một lần, không hạn chế số lượng khách và được vào cửa tự do.

Để trở thành một phiên dịch viên giỏi

(AKT)-Thế giới ngày càng thu nhỏ khi các hệ thống thông tin liên lạc ngày càng phát triển và phức tạp. Quá trình trao đổi thông tin diễn ra nhanh chóng nhằm mục đích cải thiện văn hóa, các mối quan hệ và hỗ trợ các mục đích cho cá nhân hay một tập thể. Đây là lý do vì sao lại xuất hiện các dịch giả và các phiên dịch viên.

Những thay đổi trong các lĩnh vực khác nhau của xã hội như công nghệ và giáo dục nhất thiết phải có một hệ thống giáo dục. Đào tạo phiên dịch  là một nhiệm vụ quan trọng, vì nó chính là cầu nối từ ngôn ngữ này sang ngôn ngữ khác nhưng vẫn giữ được nội dung. Nhiệm vụ của phiên dịch viên là chất xúc tác cho người sử dụng ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ dịch tương tác với nhau. Câu hỏi đặt ra là: “Để phát triển việc dịch thuật, cần có những kĩ năng gì? Làm thể nào để trở thành một phiên dịch viên giỏi
Bước đầu tiên là đọc và phân tích nhiều bản dịch với nhiều loại văn bản khác nhau vì dịch thuật đòi hỏi các kiến thức chuyên sâu, đa lĩnh vực.
Một người dịch tốt là một người có kiến thức toàn diện cả về ngôn ngữ chuyển ngữ và cả ngôn ngữ mẹ đẻ. Người dịch nên đọc các thể loại từ nhiều nguồn khác nhau bao gồm văn xuôi, báo, tạp chí, quảng cáo, thông báo, hướng dẫn…. Đọc chuyên ngành cũng được đề nghị: đọc các bài báo xuất bản gần đây và các tạp chí về lý thuyết và thực tế của bản dịch. Các bài viết sẽ không chỉ cải thiện kỹ năng đọc mà còn cung cấp các kiến thức sẽ được áp dụng khi dịch.

“Viết” là một trong những kỹ năng cũng quan trọng không kém, đây còn là công việc chính của một dịch giả. Người viết nên quen thuộc với nhiều phong cách viết, các kỹ thuật, nguyên tắc biên tập và dấu chấm câu cho cả hai ngôn ngữ.

Hơn nữa, “một đôi tai nghe tốt” cũng đóng vai trò quan trọng, tức là họ phải để ý và ghi nhớ các thành ngữ, từ vựng cụ thể để lưu trữ vào tâm trí của họ và đây là vốn từ được sử dụng trong ngữ cảnh thực tế.
Một trong những điểm quan trọng nhất trong dịch thuật đó chính là sự hiểu biết về vấn đề đang dịch trong khuôn khổ truyền tải sang một ngôn ngữ khác. Để phát triển sự hiểu biết này, người dịch cần phải nhận thức được sự khác nhau về văn hóa cũng như về chiến lược giữa ngôn ngữ nguồn và ngôn ngữ dịch. Do đó, cấu trúc bí ẩn của văn bản gốc phải được phát hiện thông qua việc sử dụng các chiến lược khác nhau của người phiên dịch.
Bối cảnh xã hội trong dịch một văn bản có thể là một yếu tố quan trọng hơn thể loại của nó. Các hành động dịch thuật diễn ra trong bối cảnh văn hóa xã hội. Do đó, người dịch cần phải nắm được tình hình xã hội, phong tục, văn hóa và sự phân tầng xã hội của cả hai ngôn ngữ.
Một trong những kĩ năng  mà người dịch cần có đó là khả năng tra cứu từ điển, không phải ai cũng biết cách sử dụng từ điển thích hợp. Từ ngữ có ý nghĩa khác nhau trong những bối cảnh khác nhau, và từ điển đơn ngữ thường có giá trị tối đa trong vấn đề này, người dịch cần có thói quen tra cứu và phân tích thường xuyên các từ ngữ mà mình thường sử dụng để trang bị cho mình vốn từ ngữ sẽ dùng ứng phó với tình hình thực tế.
Trong vô vàn những lĩnh vực khác nhau, người dịch cũng cần chọn cho mình một lĩnh vực cụ thể để theo đuổi và phát triển, đây là cách giúp họ ngày càng trở nên quen thuộc với kiến thức, cách suy nghĩ, ngôn từ, phong cách của vấn đề đang muốn chuyển ngữ.
Tóm lại, để trở thành một người dịch tốt đòi hỏi một sự đầu tư đáng kể cả ngôn ngữ nguồn lẫn ngôn ngữ chuyển ngữ. Đó là một trong những nhiệm vụ khó khăn nhất đòi hỏi người dịch phải chuyển đổi một cách an toàn và trung thực giữa hai ngôn ngữ. Và phần khó khăn nhất cho cuộc hành trình chính là “Bạn chọn phương pháp học như thế nào? Và ai sẽ là người mang lại cho bạn những phương pháp học và cách phát triển hiệu quả?”

Những từ thu gọn thường dùng trong văn nói nhưng ít dùng trong văn viết tiếng Anh

Thu gọn là hình thức viết tắt của một từ, âm tiết, hoặc nhóm từ ở dạng nói hoặc dạng viết , được tạo ra bằng cách loại bỏ một số chữ cái (thực chất là một số âm thanh).

Tiếng Anh có rất nhiều các từ thu gọn, hầu hết bao gồm dạng đọc lướt một nguyên âm (được thay thế bằng một dấu nháy đơn ở dạng viết), như I'm đối với "I am", và đôi khi là cả các thay đổi khác nữa, như won't đối với "will not". Các từ viết tắt này được sử dụng phổ biến trong văn nói và văn viết không trang trọng, mặc dù có xu hướng tránh sử dụng trong văn viết trang trọng hơn. 

Các dạng thu gọn chính được liệt kê dưới đây. 

Dạng thức	Ý nghĩa
you've	you have
you're	you are
you'll	you shall / you will
you'd've	you would have
you'd	you had / you would
y'all'd've	you all should have / you all could have / you all would have
y'all	you all
wouldn't've	would not have
wouldn't	would not
would've	would have
won't	will not
why's	why has / why is
why're	why are
why'll	why will
who've	who have
who's	who has / who is
who're	who are
who'll	who shall / who will
who'd've	who would have
who'd	who would / who had
where've	where have
where's	where has / where is
where'd	where did
when's	when has / when is
what've	what have
what's	what has / what is / what does
what're	what are
what'll	what shall / what will
weren't	were not
we've	we have
we're	we are
we'll	we will
we'd've	we would have
we'd	we had / we would
wasn't	was not
they've	they have
they're	they are
they'll	they shall / they will
they'd've	they would have
they'd	they had / they would
there's	there has / there is
there're	there are
there'd've	there would have
there'd	there had / there would
that's	that has / that is
that'll	that will
shouldn't've	should not have
shouldn't	should not
should've	should have
she's	she has / she is
she'll	she shall / she will
she'd've	she would have
she'd	she had / she would
shan't	shall not
oughtn't	ought not
o'clock	of the clock
not've	not have
needn't	need not
mustn't	must not
must've	must have
mightn't've	might not have
mightn't	might not
might've	might have
ma'am	madam
let's	let us
it's	it has / it is
it'll	it shall / it will
it'd've	it would have
it'd	it had / it would
isn't	is not
I've	I have
I'm	I am
I'll	I shall / I will
I'd've	I would have
I'd	I had / I would
how's	how has / how is / how does
how'll	how will
how'd	how did / how would
he's	he has / he is
he'll	he shall / he will
he'd've	he would have
he'd	he had / he would
haven't	have not
hasn't	has not
hadn't've	had not have
hadn't	had not
don't	do not
doesn't	does not
didn't	did not
couldn't've	could not have
couldn't	could not
could've	could have
can't	cannot
aren't	are not
ain't	am not
'ow's'at	how is that

Tommy Krångh chuyển ngữ xuất sắc ngôn ngữ ký hiệu tại Melodifestivalen

Phiên dịch viên thủ ngữ (ngôn ngữ ký hiệu) cho Melodifestivalen (cuộc thi âm nhạc hàng năm tại Thụy Điển phát sóng trên Hệ thống truyền hình toàn châu Âu Eurovision), Tommy Krångh, đã truyền tải thông tin hết sức chính xác. 

Những lời dịch các ca khúc nhạc Pop của anh trong cuộc thi hết sức ấn tượng; chúng rất có hồn, giàu biểu cảm. Qua phần chuyển ngữ xuất sắc của Tommy, chúng ta có cơ hội được tiếp xúc và học hỏi một phương pháp dịch thuật thủ ngữ hết sức sáng tạo, mang đến những ý niệm mới về hoạt động dịch thuật ngôn ngữ ký hiệu.

Tìm hiểu thêm thông tin về Tommy Krångh tại đây.

"to generate interest" nghĩa là gì?

to generate interest in sth

       
Phân loại: Cụm động từ

Nghĩa tiếng Anh: to get attention to sth, to attract interest in sth, to develop interest in sth

Nghĩa tiếng Việt: thu hút sự quan tâm, thu hút sự chú ý (đối với cái gì); quan tâm, chú ý (tới cái gì); hứng thú (với cái gì).

Ví dụ:  
1. Adaptable electronics is generating significant interest in the scientific community because of the many  applications. [1]

Điện tử thích ứng hiện đang thu hút được sự chú ý đặc biệt trong cộng đồng khoa học bởi rất nhiều các ứng dụng của nó.

2. When children get encouraged towards doing something, they generate more interest in accomplishing the task. [2]

Khi trẻ được khuyến khích làm điều gì đó, chúng sẽ hứng thú hơn với việc hoàn thành nhiệm vụ.

Kiến thức từ vựng tiếng Anh: Cấu trúc của một CÁI CÂY (Structure of a TREE)

The tree is composed of an underground part, the roots, and two aboveground parts, the trunk and the crown.

Một cái cây bao gồm một bộ phận ở dưới nền đất, gọi là rễ; và hai bộ phận ở trên nền đất gọi là thân và tán 

* trunk = thân cây
Main part of the tree extending between the soil and the lower branches.

Bộ phận chính của cây tính từ mặt đất tới những cành dưới thấp.

* bole = thân chính
Part of the tree trunk extending between the stump and the first lower limbs; it has no offshoots.

Phần thân cây ở giữa gốc và những cành to dưới thấp nhất; không có nhánh.

* limb = cành chính
Offshoot growing directly out of a tree trunk, subsequently dividing into branches and twigs.

Nhánh cây đâm ra trực tiếp từ thân cây, sau đó chia ra thành cành con và nhánh con.

* branch = cành cây
Offshoot of one of the tree’s limbs.
Nhánh nhỏ hơn đâm ra từ cành chính của cây.

* twig = nhánh con
The most slender offshoot of a tree branch.
Nhánh nhỏ nhất đâm ra từ một cành cây.

* crown = tán cây
Part of the tree above the trunk, including the branches and the foliage.
Bộ phận của cây phía trên thân cây, bao gồm toàn bộ cành và lá.

* branches = cành nhánh
The aggregate of larger and smaller branches that provide support for the tree’s leaves, flowers and fruit.
Tập hợp tất cả cành cây lớn nhỏ nâng đỡ lá, hoa và quả của cây.

* foliage = tán lá
The aggregate of the leaves on a tree; it is especially adapted to capture light and perform photosynthesis. 
Tập hợp tất cả lá cây; đặc biệt thích hợp để hấp thu ánh sáng và thực hiện chức năng quang hợp.

* top = ngọn cây
Apex of the tree’s crown. 
Phần trên cùng của tán cây

* taproot = rễ chính/rễ cọc
First root growing out of the seed that grows vertically into the soil; it usually has few offshoots, its main function being to anchor the tree in the ground.
Cái rễ đầu tiên mọc ra từ hạt đâm sâu thẳng đứng xuyên vawof lòng đất; thường có một số rễ phụ, có chức năng chính là giữ cho cây bám chặt xuống đất.

* shallow root = rễ ăn nông/rễ chùm
Root, often having many offshoots, growing somewhat horizontally into the rich moist topsoil. 
Rễ, thường có nhiều rễ phụ, mọc theo kiểu đâm ngang xuyên vào lớp đất bề mặt ẩm xốp.

* radicle = Rễ con
The most slender offshoot of a tree root. 
Rễ nhỏ nhất đâm ra từ rễ chính của cây.

* root-hair zone = vùng rễ tơ/rễ mầm
Part of the radicle covered in small absorbent hairs that ensure the tree is supplied with mineral salts and water. 
Phần rễ con phủ đầy những rễ tơ/rễ mầm nhỏ hấp thu chất dinh dưỡng đảm bảo cho cây được cung cấp đầy đủ nước và muối khoáng.

Phương án dịch cho "Dân Ca Ví, Dặm"

Tối 31/01/2015, tại Quảng trường Hồ Chí Minh (TP.Vinh, Nghệ An) đã diễn ra Lễ Vinh danh và đón bằng Di sản Văn hóa phi vật thể nhân loại cho dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh

Đây là sự ghi nhận của UNESCO dành cho dân ca Ví, Giặm, là niềm vinh dự, tự hào không chỉ của nhân dân hai tỉnh Nghệ An, Hà Tĩnh mà là của nhân dân cả nước. Hơn thế nữa, dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh đã thực sự trở thành một phần của di sản văn hóa nhân loại, công tác bảo tồn và phát triển cũng được chú trọng đặc biệt.

Nhân sự kiện này, dưới lăng kính dịch thuật, chúng ta cũng có cơ sở để ghi nhận tên gọi tiếng Anh của loại hình nghệ thuật đặc sắc và giàu truyền thống này như một phương án dịch chuẩn dựa trên chính nội dung Bằng Di sản Văn hóa phi vật thể nhân loại cho Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh, đó là Ví and Dặm Folk Songs of Nghệ Tĩnh. 

Dù hiện trong giới dịch giả và các nhà ngôn ngữ học vẫn còn những tranh luận không ngớt về việc chuẩn hóa phương án dịch tiếng Việt, nhất là lựa chọn để dấu hay bỏ dấu tiếng Việt khi dịch tên riêng, những văn bản chính thức của các tổ chức quốc tế như thế này vẫn là những nguồn tham khảo phương án dịch hữu dụng nhất, rất đáng để lưu trữ vào kho từ điển ngôn ngữ dịch.

Vừa qua, việc lạm dụng các công cụ hỗ trợ dịch thuật thiếu độ tin cậy hoặc những hạn chế về kiến thức ngôn ngữ học đã gây nên biết bao thảm họa dịch thuật mà chính những người dịch cũng không ý thức được những hệ lụy của nó. Chính vì vậy, bài viết ngắn này nhằm mục đích nhắc nhở các biên dịch viên phải cẩn trọng khi tra cứu các nguồn tư liệu tham khảo và gợi ý một phương án dịch đã được ghi nhận:

Dân ca Ví, Giặm Nghệ Tĩnh = Ví and Dặm Folk Songs of Nghệ Tĩnh

Câu chuyện về sách dịch

(VanVN.Net) - “Tôi cảnh giác với các bản dịch”, đó là nhận xét của một người đọc trên trang web  Goodreads.  Vấn  đề  đặt  ra  ở  đây  là:  Sách  dịch  bao  gồm  những  thể loại nào? Có đúng là độc giả thực sự không muốn đọc sách dịch? Thái độ dè chừng này đến từ đâu?

Joanna Zgadzaj và Nancy Roberts (Anh)

Năm ngoái, trong Ngày quốc tế dành cho dịch thuật (International Translation Day), Alexandra Buchler đã cung cấp một thống kê của các bản dịch. Tại Anh, dịch chỉ chiếm 2,5 % trong tổng số ấn phẩm, và chiếm 4,5 % sách văn học. Tại Hoa Kỳ, một quốc gia tự hào về lịch sử di dân của nó, là 3%. Đáng kinh ngạc là tại Ba Lan, sách dịch chiếm 46%, sau đó là Tây Ban Nha với khoảng 24%, tiếp theo là Pháp 15%, và Đức, hơn 12%.

Anh là một xã hội đa văn hóa, với một lịch sử nhập cư phong phú và sôi động, là đất nước mà cứ 8 người thì có một được sinh ra ở nước ngoài. Xã hội Anh đã trải qua nhiều biến động trong những năm gần đây. Những thay đổi này có được phản ánh trong nền văn hóa? Có vẻ như khi nói đến tiếng nước ngoài, Anh là đất nước ít cởi mở về văn hóa nhất.

Nhận xét chung đối với thị trường sách dịch là luôn trong tình trạng khó khăn. Thường thì khách hàng tìm đọc một cuốn sách mới thông qua đánh giá về cuốn sách ấy. Tất cả các nhà xuất bản chủ yếu dựa vào những đánh giá mà nắm bắt thị trường. Và mặc dù thời của Đế quốc Anh đã đi qua, nhưng có vẻ như các phương tiện truyền thông chính thống vẫn quá bảo thủ đối với văn học dịch. Trong một cuộc họp công khai ở Anh với một tòa soạn lớn, chúng tôi đã nói về các cuốn sách của các tác giả Anh, Mỹ, và chúng tôi nhận được một câu trả lời: “Chúng tôi là một tờ báo Anh”. Thật vô nghĩa để tranh luận về ảnh hưởng của văn học nước ngoài đối với Anh trong giai đoạn này. Mức độ thiếu hiểu biết và nỗi lo sợ vô căn cứ bởi các nhận xét, đánh giá đối với văn học dịch thật đáng kinh ngạc. Ngược lại với xuất bản truyền thống, các Blog lại rất chào đón và cởi mở với việc chấp nhận sách dịch.

Xuất bản sách dịch là một câu chuyện tốn kém. Nếu bạn nhận được chi phí 100% cho việc dịch, đó là sự may mắn đối với bạn. Đôi khi bạn còn chẳng nhận được gì, thậm chí còn phải đối mặt với việc bị phớt lờ. Lý do rất đơn giản, chi trả cho việc dịch là một cái giá quá đắt. Nếu như một nhà xuất bản quyết định cho ra lò một cuốn sách được viết bằng ngôn ngữ không phải là tiếng Anh, tác giả của nó thế nào cũng sẽ là người từng đoạt giải thưởng văn học, hoặc một danh hiệu nào đó tương đương. Có thể, đây chính là điều kiện cần để sách dịch được ra đời. Và cũng chính bởi vì vậy mà những cuốn sách được dịch sang tiếng Anh đa phần là cao quý và trang trọng.

Bây giờ, hãy thử đảo ngược lại việc này và nói rằng, chúng ta muốn xuất bản tác phẩm của một tác giả trẻ vô danh bất kỳ nào đó ở nước ngoài, nhưng đã viết được một cuốn sách hay. Làm thế nào để chúng ta thuyết phục người đọc trong khi họ thậm chí còn chẳng thể phát âm nổi tên của tác giả ấy? Họ có dành thời gian để quan tâm và cho những đánh giá trên các phương tiện truyền thông không?

Chưa có những đánh giá công khai, điều đó cũng có nghĩa là không có chuyện tiêu thụ. Sau tất cả những điều này, bạn có còn giữ cái quyết định cho xuất bản sách kia chăng? Nếu tác giả của bạn không được biết đến ở Anh, không thông thạo tiếng Anh, không viết về một loại hình giải trí hoặc là điều gì đó cấm kỵ trong Thiên Chúa, rất ít lễ hội văn học quan tâm đến việc sẽ cung cấp cho bạn một không gian để trưng bày. Là một nhà xuất bản, bạn chắc chắn sẽ phải suy nghĩ rất cẩn thận đối với thời gian và vùng đất mà bản dịch có thể chiếm được khi tung ra thị trường.

Không có gì đáng ngạc nhiên khi sách dịch đa số được thực hiện bởi các nhà xuất bản nhỏ và độc lập. Nhưng, họ hầu như không thể cạnh tranh với sức ép trên thị trường. Bạn sẽ thấy một tấm biển quảng cáo cho một tiêu đề sách dịch trên tàu điện ngầm London vào lúc nào? Có lẽ là chỉ khi làn sóng hâm mộ đối với tiểu thuyết tội phạm vùng Bắc Âu chìm xuống, và bằng một cách nào đó, các bản dịch vượt được qua rào cản, thực sự chảy vào dòng chính. Tuy nhiên, nếu ta nhìn vào bằng một góc độ khác, ta sẽ thấy rằng, dù không có thu nhập đối với xuất bản sách dịch, nhưng nó vẫn được thực hiện. Điều này có nghĩa là vẫn có những người thực sự nghiêm túc và đam mê đối với văn học dịch. Đam mê đủ lớn để họ có thể trợ cấp cho tác phẩm mà họ yêu quý.

Mọi người đang phải vất vả để chi trả cho thực phẩm và năng lượng. Hiệu sách và thư viện phải đóng cửa. Các nhà xuất bản lớn ngày càng có cơ hội để phát triển quy mô. Còn các nhà xuất bản nhỏ, may mắn lắm mới có thể sống sót nổi. Amazon không được yêu thích cho lắm bởi các nhà xuất bản và nhà sách độc lập, nhưng nó lại được đa số các tác giả lựa chọn. Dù thích hay không thì Amazon vẫn có số lượng tiêu thụ sách lớn nhất. Đối với báo chí nhỏ và chúng tôi, thì Amazon là một sự khác biệt lớn với các phương tiện truyền thông đại chúng. Amazon không đưa ra các đánh giá và sẽ bán bất kỳ cuốn sách nào mà độc giả muốn mua. Có phải là các nhà xuất bản cũng nên lưu ý điều này không?

Sau tất cả những vấn đề này, cái mà chúng tôi quan tâm là sách dịch có giá trị như thế nào trong xuất bản? Nếu chúng ta không tin tưởng vào bản thân, và không có niềm đam mê đối với các câu chuyện tuyệt vời, chúng ta sẽ không làm điều này. Sức ép từ các nhà xuất bản lớn và rủi ro trong xuất bản là rất lớn. Các nhà xuất bản lớn sẽ tiếp tục củng cố vị thế của họ, họ điều khiển và vận hành xuất bản không phải bằng niềm đam mê đối với một câu chuyện hay. Nhà xuất bản nhỏ thì thiếu thốn đủ thứ. Tài chính, nhân sự, tiếp thị,… và tiền lương để trả công cho nhân viên đã vất vả làm việc. Chúng tôi không được trả tiền, nhưng chúng tôi vẫn làm. Không quan trọng với việc cuốn sách đó được viết bằng tiếng Anh hay bất cứ một ngôn ngữ nào khác. Cái chính là chúng ta có yêu thích nó không? Và độc giả có dành cho những câu chuyện ấy tình yêu như chúng tôi đã dành?

Trong những năm gần đây, một số lượng lớn các tờ báo nhỏ đã xuất hiện trên thị trường, và một nửa trong số các cuốn sách trên danh sách Booker sàng lọc năm nay đã được công bố thông qua nó. Điều này được ca ngợi như là “Ngày độc lập”, cho thấy quyết định tham gia và sự vận hành của các nhà xuất bản nhỏ. Có thể, các phương tiện truyền thông đã bắt đầu nhận ra điều này. Chúng tôi rất vui mừng khi thấy các giải thưởng ở Anh đã bao gồm cả tên của các bản dịch và các giải thưởng độc lập cho tác phẩm của người nước ngoài. Văn học gần đây đã được đưa lên trên các trang web quốc tế cùng với tên tuổi của các nhà văn từ khắp nơi trên thế giới, nhưng, những cuốn sách này lại phải được viết bằng tiếng Anh. Vì thế mà nhiều khi, lễ hội tiếng nói quốc tế hóa ra lại trở thành điều đáng buồn với vẻ đẹp đa dạng và đầy đủ nhất của thế giới văn chương.

Thị trường xuất bản đang thay đổi nhanh chóng, và báo chí nhỏ là những chú ngựa ô nhanh nhẹn. Tuy rủi ro là lớn hơn rất nhiều so với các tập đoàn xuất bản lớn, nhưng họ lại đưa ra những tác phẩm không thể nào quên. Các trang xã hội như Blog và Buzz liên tục xoay quanh những những cuốn sách này, và độc giả của sách dịch không ngừng quảng bá cho phát hiện mới nhất của họ.

Thu thập của chúng tôi cho thấy rằng, các nhà xuất bản lớn và các phương tiện truyền thông đang đánh giá thấp độc giả của họ. Người đọc không hề ngại các bản dịch. Hãy thử tượng tượng xem sẽ thế nào nếu trên giá sách của chúng ta thiếu đi Kafka, Márquez, Allende hay Kawabata? Bây giờ là thời điểm để chúng ta xóa bỏ đi những e ngại đối với sách dịch, lắng nghe ý kiến của người đọc, và đọc các câu chuyện được viết từ bất kỳ đất nước nào. Vương quốc Anh cần phải ném đi cái ảo tưởng thuộc địa rằng, chỉ có tiếng mẹ đẻ mới có thể cung cấp các tư tưởng vĩ đại.

Cách đây không lâu, tiếng nói văn học của phụ nữ đã chiến thắng trong cuộc chiến của mình. Bây giờ là trận chiến văn hóa mới xung quanh tiếng nói của văn học dịch và các nhà xuất bản nhỏ độc lập. Họ đã đưa cánh tay lên để thách thức và tạo cơ hội cho những người khác tham gia vào cuộc chiến này.